Yöntem
Nasıl inceliyoruz, neyi söyleyemiyoruz.
Sayfanın her yerinde geçerli yedi ilke
Bu yedi cümle sitenin her sayfasında geçerlidir; bir sonuç bunlardan birine aykırıysa yayımlanmaz.
- 01Beyan ile bulgu ayrı yazılır; beyanı tekrar etmek doğrulamak değildir.
- 02Yapılmayan test ile bulunmayan bulgu aynı şey değildir; ikisi de kapsamda ayrı satırdır.
- 03Sonuç yüzde ile verilmez; ölçek sözeldir ve sözlükten gelir.
- 04Her sonucun bir tavanı vardır; elde olan kanıt tavanı yükseltmiyorsa uzman da yükseltemez.
- 05Kaynak derecesi kaynağın türünü söyler, iddianın doğruluğunu değil.
- 06Bileşen bazında karar verilir; taneye ilişkin sonuç imameye teşmil edilmez.
- 07Kayıt sertifika değildir; her sürüm doğrulanabilir ve eski sürümler silinmez.
Karar akışı
Sonuç seviyesi elle seçilmez; sürümlü bir kural zincirinin çıktısıdır. Zincir sade dille şöyledir:
- Kareler kalite kapısını geçmediyse ya da eser bilinen hipotezlerin dışına düşüyorsa: değerlendirilemez.
- Beyan ölçümle açıkça çelişiyorsa: beyanla uyumlu değil. Ölçümün kendi sonucu ayrıca yazılır, silinmez.
- Kapsam tamsa ve bulgular tutarlıysa sonuç, yürürlükteki politikanın sonuç tavanına kadar çıkabilir. Bu politika sürümünde tavan: Uyumlu bulgular var.
- Kapsam eksikse sonuç kapsam tavanına iner — cihaz yokluğu iyimserlikle kapatılmaz.
- Bir sonraki testin katkısı yüksekse: ileri inceleme gerekli. Bu bir başarısızlık değil, bir yol tarifidir.
- Hiçbiri değilse: sonuçlandırılamadı. Bu da geçerli bir sonuçtur ve öyle yayımlanır.
İnceleme katmanları
Bir inceleme neyi görebildiğine göre katmanlanır. Katman adları anlatım içindir; kayıtta duran şey çekim protokolü ve sonuç tavanıdır. Hiçbir katman yüzde vermez.
| Katman | Neye bakılır | Çekim protokolü | Sonuç tavanı |
|---|---|---|---|
| K0 | Yayın veya ekran karesiBaşkasının çektiği fotoğraf: mezat lotu, ilan görseli, ekran görüntüsü. Aydınlatma, ölçek ve renk denetimimiz dışındadır. | Protokol dışı | Sonuçlandırılamadı |
| K1 | Uzaktan ön değerlendirmeSahibinin kendi telefonuyla, tarif edilen kareleri çekmesi; ölçek beyanı var, kalibrasyon yok. | Uzaktan çekimSohbet üzerinden çekim | Uyumlu bulgular var |
| K2 | Kalibrasyon kartlı uzaktan çekim planlananAynı kareler, kadraja konan basılı ölçek kartıyla: boyut ve renk okunabilir hâle gelir. | Uzaktan çekim | Uyumlu bulgular var |
| K3 | İstasyonda incelemeEser elimizde: tartım, kumpas, mikroskop, UV, hidrostatik ölçüm; kareler denetimli aydınlatmada çekilir. | İstasyon çekimi | Uyumlu bulgular var |
| K4 | İstasyon ve dış laboratuvarİstasyon incelemesinin üstüne spektroskopik doğrulama; tür ve çeşit düzeyi ancak burada açılır ve ayrı rıza ister. | İstasyon çekimi | Uyumlu bulgular var |
Yedi sonuç seviyesi
Ölçek yedi basamaktır ve sırası sözlükten gelir; renk yalnız bir yuvadır, sıralama kaynağı değildir.
| Basamak | Seviye | Ne demek |
|---|---|---|
| 7 | Doğrulandı | Kapsam tam, bulgular tutarlı ve tek bir açıklama açık ara önde. |
| 6 | Yüksek güvenle uyumlu | Kapsam tam; önde gelen açıklama güçlü ama en üst eşiğin altında. |
| 5 | Uyumlu bulgular var | Bulgular bir açıklamayı destekliyor; kapsam ya da kanıt onu daha yukarı taşımıyor. |
| 4 | Sonuçlandırılamadı | Bulgular birden çok açıklamayla uyumlu; aralarında seçim yapacak kanıt yok. |
| 3 | İleri inceleme gerekli | Belirsizlik var ama adı belli bir test onu büyük ölçüde kapatır. |
| 2 | Beyanla uyumlu değil | Ölçüm, eserle birlikte gelen beyanı desteklemiyor. |
| 1 | Değerlendirilemedi | Kareler ya da nesne, yöntemin çalışabileceği sınırların dışında. |
Sonuç seviyesi ile kanıt gücü ayrı şeylerdir
Sonuç seviyesi “ne diyoruz”, kanıt gücü “neye dayanarak”. İkisi ayrı ölçektir ve biri diğerinin yerine geçmez: güçlü bir kanıt, kapsam eksikse yine de üst seviyeyi açmaz.
| Kanıt gücü | Ne demek |
|---|---|
| Son derece güçlü | Gözlemler beklenen açıklamayla neredeyse yalnız o açıklama altında uyumlu. |
| Çok güçlü | Gözlemler beklenen açıklama altında, rakiplerine göre çok daha beklenir. |
| Güçlü | Gözlemler beklenen açıklama altında belirgin biçimde daha beklenir. |
| Orta-güçlü | Fark kayda değer ama tek başına bir sonucu taşıyacak kadar değil. |
| Orta | Fark var ama başka bulgularla birlikte okunması gerekir. |
| Sınırlı | Gözlem ayırt edici değil; yönü gösterir, sonucu taşımaz. |
| Alternatif lehine | Gözlem beklenen açıklamanın değil, alternatifin lehinedir. |
Ölçek sözeldir; sayısal oran ya da yüzde basılmaz.
Usta atfı ve tavan
Usta atfı serbest bir kanaat değildir. Her usta için arşivde kaç birinci elden ve yayımlanmış referans eser bulunduğu sayılır; niteleyici basamağı bu sayının açtığı yerde durur.
Hedefe ulaşan referans sayısı “atfedilen” basamağını açar; hedefin yarısı “atölyesi” basamağını açar; altında kalınırsa en fazla “tarzıyla uyumlu” denir. Bu tavan uzmanın da üstüne çıkamayacağı sınırdır; aşmak ayrı bir karar kaydı ve denetim ister.
| Niteleyici | Basamak | Ne demek |
|---|---|---|
| Usta işi | 8 | Eserin ustanın kendi elinden çıktığı sonucuna varıldı. |
| Atfedilen | 7 | Kanıt ustayı gösteriyor ama kendi eli olduğu kesinleşmedi. |
| Atölyesi | 6 | Eser ustanın atölyesinin üretimiyle uyumlu; eli ayrıştırılamadı. |
| Çevresi | 5 | Eser ustayla aynı çevrede çalışan bir elin işiyle uyumlu. |
| Tarzıyla uyumlu | 4 | Biçim ve işçilik ustanın tarzıyla uyumlu; kişiye bağlanamıyor. |
| Etkisini taşıyor | 3 | Eserde ustanın etkisi okunuyor, üretimiyle bağı kurulamıyor. |
| İlişki kurulamadı | 2 | Elde olan kanıt ustayla bir ilişki kurmaya yetmiyor. |
| Ustaya ait değil | 1 | Bulgular ustanın işi olmadığını gösteriyor. |
| İhtilaflı | sıralama dışı | Kaynaklar çelişiyor; sıralamanın dışındadır ve öyle gösterilir. |
Testler: ne söyler, ne söylemez
Satırlar sözlüğün test tipi listesinden gelir; bir test eklendiğinde bu tablo kendiliğinden büyür. Sıcak iğne, çizik ve yakma testleri varsayılan kapsamda yapılmaz.
| Test | Ne söyler | Ne söylemez | Girişim | Rıza |
|---|---|---|---|---|
| Optik RGB görüntüleme | Renk, yüzey dokusu ve kusurların denetimli aydınlatmada belgelenmesi. | Malzemenin ne olduğunu söylemez; görüntü tek başına ayırt edici değildir. | Temassız | Gerekmez |
| Yalayıcı ışık | Torna izi, kalıp dikişi ve aşınma gibi yüzey topografyasını görünür kılar. | İzin ne zaman oluştuğunu söylemez; yaşlandırma da iz bırakır. | Temassız | Gerekmez |
| Geçirgen ışık | İç yapıyı gösterir: akış izleri, kabarcık, çatlak, dolgu. | İç yapıyı bir malzeme adına bağlamaz; benzer izler farklı reçinelerde görülür. | Temassız | Gerekmez |
| UV 365 nm | Floresans rengi ve şiddeti; yüzey işlemi, onarım ve dolgu yerleri. | Tek başına malzeme kimliği vermez; benzer floresans birden çok malzemede görülür. | Temassız | Gerekmez |
| Mikroskop | Büyütmeli yüzey ve iç yapı incelemesi; delik ağzı, kalıp izi, kristal ve kabarcık biçimleri. | Yaş vermez ve ustayı söylemez; benzer işçilik farklı ellerde tekrar eder. | Temassız | Gerekmez |
| Tartım | Kütlenin belirsizliğiyle birlikte kayda geçmesi; yoğunluk hesabının girdisi. | Ağırlık tek başına malzeme söylemez; hacimsiz bir sayıdır. | Temassız | Gerekmez |
| Kumpas ölçümü | Tane ve bileşen boyutları; en az beş temsili tanede tekrarlanır. | Boyut tek başına dönem ya da ekol göstermez. | Temassız | Gerekmez |
| Hidrostatik özgül ağırlık | Su altı tartımıyla yoğunluk; malzeme ailelerini birbirinden ayıran en güçlü ev içi ölçüm. | Aynı yoğunluk bandını paylaşan malzemeleri ayırmaz; tür düzeyi vermez. | Temassız | Gerekmez |
| Simichrome testi | Pamukla sürtmede transfer rengi; yalnız sentetik reçine ailesi lehine zayıf bir işaret. | Kehribarı doğrulamaz ve tek başına sonuç taşımaz; sınırlı temas ve rıza ister. | Sınırlı temas | Rıza gerekir |
| Sıcak iğne testiVarsayılan olarak yapılmaz | Varsayılan kapsamda yapılmaz. Yalnız açık onay ve yazılı gerekçeyle açılır. | Eserde kalıcı iz bırakır; kokuya dayalı ayrım güvenilir değildir. | Sınırlı temas | Rıza gerekir |
| Mıknatıs testi | Metal aksamda ferromanyetik tepkinin olup olmadığı. | Ayar veya alaşım vermez; tepkisizlik değerli metal demek değildir. | Sınırlı temas | Rıza gerekir |
| Statik elektrik testiAyırt edici değil | Sürtülen tanenin yük tutup tutmadığını kaydeder; yalnız kayıt amaçlıdır. | Kehribarı reçineden ayırmaz: savaş sonrası fenolik reçineler aynı davranışı gösterir. | Temassız | Gerekmez |
| Mihenk taşı asit testi | Metal ayarının asitle belirlenmesi. | Tahribatlıdır; tane ve organik malzemede hiçbir koşulda uygulanmaz. | Tahribatlı | Rıza gerekir |
| Tane sökmeHazırlık işlemi | Test değil hazırlıktır: tek tane yoğunluk ölçümü için diziden ayrılır. | Kendi başına bir bulgu üretmez; kapsam rızası yoksa ölçüm hiç açılmaz. | Sınırlı temas | Rıza gerekir |
| XRF elementel analiz | Metal bileşenlerde element bileşimi ve ayar. | Organik malzemeyi tanımlamaz; kaplama altındaki gövdeyi göremez. | Temassız | Gerekmez |
| FTIR spektroskopisiDış laboratuvar | Reçine ve kehribar ayrımını tür düzeyinde açan spektral kanıt. | İstasyonda bulunmaz; kargo için ayrı rıza ister ve raporun tek başına seviyesini yükseltmez. | Temassız | Rıza gerekir |
| Dış laboratuvar raporuDış laboratuvar | Üçüncü taraf laboratuvar belgesinin kayda alınması ve atıfla gösterilmesi. | Belgenin doğruluğunu üstlenmez; kendi ölçümümüzün yerine geçmez. | Temassız | Gerekmez |
| Tuzlu su yüzdürme (1,13 g/cm³)Ayırt edici değil | 1,13 g/cm³ yoğunluklu tuzlu suda yüzen tane kehribar, kopal ya da düşük yoğunluklu reçine/termoplastik (PE/PP/PS) lehine, batan tane fenolik reçine, cam ya da mineral lehine bir tarama işaretidir. | Banyo DOYMUŞ DEĞİLDİR: doymuş tuzlu su ≈1,20 g/cm³'tür ve orada akrilik ile epoksi de yüzer. Yüzmek kehribar demek değildir — kopal, polietilen, polipropilen ve polistiren de yüzer. Fenolik reçineyi polyester, selüloit ya da galalitten ayırmaz; tek başına malzeme sonucu vermez; hidrostatik yoğunluk ölçümünün yerine geçmez. | Temassız | Gerekmez |
| Sürtme kokusu | Sürtünmeyle ısınan yüzeyden reçine kokusu fosil reçine, fenol (karbolik) kokusu fenolik reçine lehine zayıf bir işarettir. | Kokusuz sonuç hiçbir malzemeyi dışlamaz; cila ve kaplama kokuyu bastırabilir; öznel bir gözlemdir, yalnız sınıf değeri kaydedilir, tek başına sonuç üretmez. | Temassız | Gerekmez |
| Kırılma indisi (refraktometre) | Tanenin ışığı ne kadar kırdığını ölçer ve malzeme ailelerini birbirinden uzaklaştırır; akrilik ile fenolik reçine bu ölçümde açıkça ayrışır. | Malzemenin adını söylemez: kehribar, akik ve fildişi aralıkları iç içedir. Kavisli tanede yalnız nokta yöntemi okunabilir ve çift kırınım görünmez. | Temassız | Gerekmez |
| Polariskop | Tanenin optik karakterini sınıflandırır: amorf mu (cam, reçine, plastik), tek kristal mi, yoksa akik ve yeşim gibi bir agrega mı. | Malzemenin adını söylemez, yalnız ailesinin optik karakterini. Opak tanede okuma alınamaz; döküm reçinenin gerilim deseni camınkinden ayırt edilemez. Kehribar ve döküm reçine çapraz polarizörde rutin olarak anormal çift kırınım (gerilim deseni) gösterir; bu gözlem 'gerilim' olarak kaydedilir, 'çift kırıcı' olarak değil. | Temassız | Gerekmez |
| Raman spektroskopisiDış laboratuvar | Dış laboratuvarda alınan moleküler parmak izi; koyu ve opak tanelerde, FTIR'ın ayıramadığı reçinelerde kullanılır. | Bugün bir sonuç kuralı yoktur: kayıt tutulur, pik listesi saklanır, ama sistem bu testten henüz bir çıkarım üretmez. Kargo için ayrıca onayınız gerekir. | Temassız | Rıza gerekir |
| Morfometri (biçim ölçümü)Ayırt edici değil | Ölçek kartlı kareden ya da kumpasla alınan biçim oranları (tane, imame, delik); usta parmak izi ekseninin girdisidir ve yalnız kapalı sözlükteki ölçüm anahtarlarıyla kaydedilir. | Tek başına usta ya da atölye atfı vermez; dağılımla karşılaştırma ayrı bir karardır. | Temassız | Gerekmez |
Laboratuvar ve istasyon
Ne kullandığımızı yazmak, ne kullanmadığımızı yazmakla aynı ölçüde bağlayıcıdır. İstasyonda bulunanlar:
- Denetimli aydınlatma kabini ve renk kontrol kartı
- Dijital mikroskop ve 0,01 mm kalibrasyon slaytı
- 365 nm uzun dalga UV kaynağı
- Hassas terazi ve sınıf F1 referans ağırlıklar
- Hidrostatik tartım düzeneği ve su sıcaklığı ölçümü
- Dijital kumpas ve ölçü bloğu
- Arkadan ve yalayıcı aydınlatma düzeneği
- Emanet için etiketleme ve numune saklama seti
FTIR istasyonda yoktur; dış laboratuvar hizmetidir ve hiçbir inceleme onsuz durmaz. Yokluğu sonucu değil, sonucun inebileceği düzeyi sınırlar: spektral kanıt olmadan malzeme sınıf düzeyinde kalır, tür düzeyine inilmez. Numunenin kargoya verilmesi ayrı bir rıza ister.
Kim inceliyor, kim denetliyor
Kayıtta kişi adı yer almaz; yer alan şey rolün kendisi ve kararı hangi rolün verdiğidir.
- İnceleyen
- Ölçümü yapan ve bulguları kaydeden rol. Bulguyu girer, sonucu tek başına yayımlayamaz.
- Denetçi
- Kapsamı, tavanı ve gerekçeyi bağımsız okuyan rol; örnekleme ile sonuçları yeniden ele alır.
- Dış laboratuvar
- Spektroskopik doğrulamayı yapan üçüncü taraf. Belgesi kayda girer; belgenin doğruluğu o laboratuvarındır.
Her sonuç kartında “kararı veren” alanı bulunur ve rol düzeyinde doldurulur. Otomatik değerlendirmenin ürettiği sonuç da bu alanda öyle görünür; insan onayı gerektiren durumlar ayrı işaretlenir.
Neyi söyleyemeyiz
Aşağıdakiler kayıt metninin kendi hükümleridir; pazarlama dili değildir ve sürüm numarasıyla birlikte durur.
Sınırlamalar metni sürümü 1.0
Bu belge bir İnceleme Kaydıdır; DLINE LLC tarafından belgede belirtilen tarih, yöntem, cihaz ve mevcut referanslarla yapılan incelemeye dayanan uzman görüşüdür. Sertifika, orijinallik garantisi, mülkiyet/menşe belgesi, hukuki ticaret izni, sigorta belgesi veya bağlayıcı değerleme değildir. Yapılan ve yapılmayan testler ile belirsizlik seviyeleri "Kapsam" bölümünde gösterilir. Belgenin yalnız tesbihkar.com/k adresinde Eser numarası (TES) ve karttaki doğrulama koduyla doğrulanan güncel sürümü esas alınmalıdır.
Tam metni okuKapsam seviyeleri
Üç kapsam, aynı yöntemin üç derinliğidir. Her kartta hangi testlerin yapıldığı sözlükten okunur; kapsam ne söyler ve ne söyleyemez, ayrı ayrı yazılır.
Temel
İstasyonda yönlendirmeli çekim, ölçüm ve aletli gözlem. Dizi bozulmaz, eserden madde alınmaz.
Ne söyler
Malzemenin hangi aileye girdiğini, yapıyı, kesim biçimini, montaj bütünlüğünü ve kondisyonu söyler.
Ne söyleyemez
Tür ya da çeşit adı vermez. Dizili hidrostatik ölçüm yalnız taramadır: ip su emer ve tane deliğinde hava kalır, sayısal özgül ağırlık üretmez.
- Hidrostatik ölçüm
- Dizili — yalnız tarama
- Malzeme sonucu düzeyi
- Sınıf (aile) düzeyi
- Dış laboratuvar
- Yok
- Malzeme sonucu tavanı
- Uyumlu bulgular var
Tam
Temel kapsamın tamamı; ek olarak tek tane sökülerek yapılan hidrostatik ölçüm, onaylı yüzey testi ve beyanla tutarlılık kontrolleri.
Ne söyler
Aile düzeyindeki sonucu sayısal özgül ağırlıkla destekler; beyan ile ölçüm arasındaki çelişkiyi adıyla gösterir.
Ne söyleyemez
Usta atfı, kaynak yoksa en çok “tarzında” basamağına çıkar. Spektral kanıt olmadan tür adı yazılmaz.
- Hidrostatik ölçüm
- Tek tane — sayısal ölçüm, onay ister
- Malzeme sonucu düzeyi
- Sınıf (aile) düzeyi
- Dış laboratuvar
- Yok
- Malzeme sonucu tavanı
- Uyumlu bulgular var
Laboratuvar
Tam kapsamın tamamı; ek olarak dış laboratuvarda spektral analiz (FTIR / Raman) ve laboratuvar raporunun kayda geçmesi.
Ne söyler
Spektral kanıt raporlanan hipoteze gerçekten katkı ürettiyse malzeme sonucu tür ya da çeşit düzeyine iner.
Ne söyleyemez
Laboratuvar kâğıdının varlığı tek başına bir seviye satın almaz. Hiçbir kapsam ticaret, ihracat ya da mülkiyet izni vermez.
- Hidrostatik ölçüm
- Tek tane — sayısal ölçüm, onay ister
- Malzeme sonucu düzeyi
- Tür / çeşit düzeyi
- Dış laboratuvar
- Var — ücreti fiyata dahildir
- Malzeme sonucu tavanı
- Uyumlu bulgular var
Onay isteyen testler tek tek sorulur. Onay verilmezse test yapılmaz ve rapora “yapılmadı” diye yazılır; sonuç seviyesi buna göre sınırlanır.
Künye hizmeti